Puputan 14 september 1906 - 2006
14-09-2006
Deze maand, september 2006, is het precies honderd jaar geleden dat Bali veroverd werd door Nederlandse troepen. Een dramatische gebeurtenis, die een grote indruk heeft nagelaten en meerdere malen beschreven is. De dood van de Balische vorsten van Badoeng en Pametoetjan, zoals Denpasar en Pamecutan toen genoemd werden, heeft hen gemaakt tot de meest aansprekende helden uit de Indonesische geschiedenis in hun eeuwenlange verzet tegen de Hollandse overmacht. Immers, beide vorsten hebben tezamen met hun vrouwen, kinderen, edelen en hovelingen, gekleed in ceremoniële kleding hun paleizen verlaten en zich zeer bewust in het vuur gestort van de mitrailleurs en geweren van de Nederlandse overmacht. In enkele ogenblikken vielen er honderden doden. 'Liever dood dan slaaf' is een Fries gezegde, maar de Balinezen brachten het in de praktijk. Deze gebeurtenis wordt de 'puputan' genoemd. Daarmee kwam een einde aan de zelfstandigheid van Zuid Bali.
W.O.J. Nieuwenkamp was bij toeval op dat moment in Indië om Bali te bezoeken en om zijn plan, een boek te maken over cultuur en kunst op Bali, uit te voeren. Hij maakte op 14 september 1906 de landing van de troepen mee en heeft onder andere de vloot en de verwoeste paleizen geschetst. Hij was de enige niet-militair die daarbij aanwezig was en deed in zijn geschriften afstand van het geweld en de daarop volgende vernietiging van de vele kunstschatten. Hij deed wat hij kon om zoveel mogelijk kunstschatten te redden. Zo zijn bijvoorbeeld de prachtige deuren van het paleis van de vorst in Denpasar (dat vernield werd) nu in het Leids Museum voor Volkenkunde. Ze waren dit voorjaar te zien in de grote tentoonstelling 'De ontdekking van het verleden' in de Nieuwe Kerk te Amsterdam. Nieuwenkamp schreef diverse artikelen over de gebeurtenissen in het Handelsblad en later in zijn boek 'Bali en Lombok', dat jarenlang het standaardwerk over de kunst en cultuur van Bali was.
De gebeurtenissen in Denpasar zullen met veel ceremonieel herdacht worden te Denpasar omtrent 20 september. De beroemde dalang Ceng Blong uit Tabanan zal 's avonds een wayangvoorstelling geven over de puputan. Cary Venselaar, bestuurslid, zal daarbij Stichting Nieuwenkamp vertegenwoordigen.
<<
terug |
|
