Stichting Museum Nieuwenkamp

Woonschip De Zwerver

Mobiel wonen op het water


Tijdens hun huwelijksreis in 1900 bespraken Wijnand Nieuwenkamp en zijn kersverse vrouw Anna zijn Nieuwenkamp’s plan om mobiel te gaan wonen. Hij wilde zich niet permanent ergens vestigen. Het werd ‘wonen op het water’, waartoe hij het woonschip De Zwerver bouwde: een prachtige woning met atelier, waarmee het jonge gezin 10 jaar lang over de Noordeuropese wateren voer en op vele plekken in met name Nederland, België en Duitsland afmeerde. In deze periode zijn hun vier kinderen geboren: Marianne, Willem, Maria en Fernande (Ferry). Vanaf 1905 heeft De Zwerver een thuisbasis en vaste ligplaats in Edam, als Nieuwenkamp zich daar vestigt.

Eigen ontwerp
Nieuwenkamp ontwierp De Zwerver zelf en werkte het ontwerp in samenspraak met werfbaas Sjollema uit. Zelf hielp hij mee met de bouw. Het interieur van de boot had (en heeft nog steeds!) wel wat weg van een klassiek 17e eeuws Amsterdams grachtenpand. Vanaf 1902 voer het schip over kanalen en plassen. De Zwerver werd gewoonlijk door een sleepboot getrokken, maar soms werd er gejaagd of geboomd. Nieuwenkamp richtte aan boord een atelier in voor zijn ets-pers, en betrok daarna de boot met zijn gezin.
De Zwerver is sinds 2011 weer in bezit van Stichting Museum Nieuwenkamp, die zich beraadt op een toekomstige bestemming.

Exposeren aan boord
Ieder die De Zwerver bezocht, verbaasde zich over de fraaie inrichting. De mond tot mond reclame deed zijn werk. Ook de schilder Theophile de Bock bezocht het schip en raadde Nieuwenkamp aan op de boot een tentoonstelling van z’n werk te houden en entree te heffen. Na aanvankelijke aarzeling organiseerde Nieuwenkamp in augustus 1902 een eerste tentoonstelling aan boord. Het werkte, wat heet, het liep storm! Zo werd De Zwerver een varende woning annex tentoonstellingsruimte. Het schip legde aan in verschillende plaatsen, waardoor de bevolking Nieuwenkamp’s werk kon bezichtigen en kopen.